1920 yılında Anadolu’nun her tarafında büyük iç ayaklanmalar baş gösterdi. Özellikle Adapazarı, Hendek, Düzce ve Bolu hattı bu krizin merkezine dönüştü. Nitekim Bolu Belediyesi Kent Konseyi, düzenlediği konferansla bu karanlık günleri aydınlatıyor. Çünkü Dr. Serdar KARA, Milli Mücadele döneminde Bolu isyanlarının stratejik detaylarını belgelerle aktardı.
İsyanın Yayılması ve Milli Mücadele Döneminde Bolu
Çerkes Ethem kuvvetleri, 23 Mayıs 1920’de ayaklanmaları bastırma harekatını başlattı. Öncelikle milli güçler, Sapanca ve Adapazarı’nı olaysız şekilde kontrol altına aldı. Bunun yanı sıra komutanlar, Mudurnu’da toplanan Refet Bey birliklerine de yürüyüş haberini ulaştırdı. Sonuç olarak 25 Mayıs 1920’de milli kuvvetler Hendek’e girdi.
Çerkes Ethem ve Refet Bey Arasındaki Denge
İsyanın merkezi Düzce, o günlerde iki ateş arasında kalmıştı. Zira şehir doğudan Refet Bey, batıdan ise Çerkes Ethem kuvvetleri nedeniyle tehdit altındaydı. Halk, Çerkes Ethem’in şehre girmesinden çok korkuyordu. Çünkü Ethem, adım attığı yerlerde çok haşin davranıyordu. Hatta ufak suçlara bile doğrudan idam cezası veriyordu.
Ayrıca Ethem, kendisine karşı silah kullanan köyleri tamamen yakmıştı. Bu yüzden Düzce halkı, Refet Bey’in şehre girmesini daha çok istiyordu. Nitekim yerel temsilciler, ellerinde rehine olan Hüsrev Bey aracılığıyla Refet Bey ile temas kurdular. Böylece esaret bağını koparıp Mudurnu’ya güvenle ulaştılar.
