Türk ordusu Sakarya siperlerinde düşmanın saldırı gücünü tamamen kırdı. Bunun ardından askeri kurmay heyeti bir yıl boyunca büyük bir sessizlikle harekat hazırlığı yaptı. Çünkü Mustafa Kemal Paşa, yarım bir hazırlıkla taarruz etmenin büyük bir felaket getireceğini biliyordu. Ancak meclisteki bazı muhalif milletvekilleri ordunun neden beklediğine dair sert eleştiriler yöneltti. İşte 26 Ağustos 1922 sabahı Kocatepe’de başlayan Büyük Taarruz, bu uzun hazırlığın sarsılmaz cevabıdır.

Futbol Maçı Kamuflajı ve Savaş Planının Hazırlanması

Başkomutan Mustafa Kemal Paşa, bu büyük harekatın planlarını tam bir gizlilik içinde yaptı. Zira Yunan ordusunun Afyon çevresindeki güçlü savunma hatlarını ani bir baskınla yıkmak istiyordu. Ankara Hükümeti, dış dünyaya ordunun taarruz gücünün olmadığını gösteren yanıltıcı haberler yaydı.

Özellikle Mustafa Kemal Paşa, ordu komutanlarını Akşehir’de gizlice toplamak için dahi harika bir taktik seçti. Kolordular arası bir futbol maçı organize ederek tüm dikkatleri spor müsabakasına çekti. Komutanlar maç bahanesiyle karargaha geldi ve taarruz planını gizlice onayladı. Nitekim İngiliz askeri uzmanlarının “Türkler burayı beş ayda geçemez” dediği Afyon tahkimatlarını Türk askeri birkaç saatte darmadağın etti. Kısacası Büyük Taarruz, askeri zekanın ve gizliliğin sınırlarını zorlayan muazzam bir kurmay dehasıdır.

Cephenin Efsanevi Komutanları ve Stratejik Dehalar

Bu büyük zafere giden yolu dahi kurmay zekalarıyla çizen çok güçlü komutanlar yönetti. Şüphesiz planın hazırlanmasında Genelkurmay Başkanı Fevzi (Çakmak) Paşa çok hayati bir rol aldı. Fevzi Paşa, harika askeri dehasıyla taarruzun tüm lojistik ve stratejik altyapısını kusursuzca çizdi.

Bunun yanı sıra Batı Cephesi Komutanı İsmet Paşa da ordunun sevk idaresini büyük başarıyla yaptı. Cephede Nurettin Paşa 1. Orduyu, Yakup Şevki Paşa ise 2. Orduyu zafere doğru kamçıladı. Süvari Kolordusu Komutanı Fahrettin (Altay) Paşa ise düşmanın arkasına sızarak Yunan ordusunun tüm kaçış yollarını kesti. Böylelikle bu dev komuta kademesi, askeri tarihin en uyumlu imha harekatını cephede bizzat başlattı.

Canı Pahasına Savaşan Unutulmaz Kahramanlar

Ancak bu zafer sadece planlarla değil, kahramanların canı pahasına sergilediği fedakarlıklarla bitti. Örneğin 57. Tümen Komutanı Albay Reşat (Çiğiltepe), Çiğiltepe’yi yarım saatte alma sözü verdi. Tepenin alınması gecikince büyük bir askerlik onuruyla kendi canına kıyarak adını tarihe yazdı,

Aksine onun bu şerefli intiharı askerleri ateşledi ve tepe kısa süre sonra Türk ordusunun oldu. İzmir’e ilk giren Yüzbaşı Şerafettin Bey ise vücuduna isabet eden şarapnellere rağmen kordon boyuna koştu. Hükümet Konağı’na göğsünden sızan kanlar eşliğinde şanlı Türk bayrağını çekerek sivil halkı gözyaşlarına boğdu. Nitekim bu unutulmaz sivil ve askeri kahramanlar, bağımsızlık inancının çelikten birer abidesi haline geldi.

Dumlupınar’da İmha Hareketi ve Trikopis’in Esareti

Türk ordusu 26 Ağustos şafağında topçu atışlarıyla başlattığı harekatı çok büyük bir hızla büyüttü. 30 Ağustos 1922 günü çarpışmalar Dumlupınar bölgesinde tam bir imha savaşı halini aldı. Mustafa Kemal Paşa’nın bizzat ateş hattından yönettiği bu safhaya Başkomutanlık Meydan Muharebesi adını verdiler.

Türk askerleri, Yunan ordusunun yeni Başkomutanı Nikolaos Trikopis’i Dumlupınar vadisinde kıstırdı ve esir aldı. Mustafa Kemal Paşa, çadırına getirdikleri mağlup generale tam bir askeri nezaketle kahve ikram etti. Ona, Fransa İmparatoru Napolyon’un da geçmişte esir düştüğünü hatırlatarak moral verdi. Başkomutan Mustafa Kemal Paşa, bu görüşmenin ardından o meşhur “Ordular, ilk hedefiniz Akdeniz’dir, ileri!” emrini verdi. Sonunda 9 Eylül 1922 sabahı süvari birlikleri İzmir’e girdi ve kenti düşman işgalinden tamamen kurtardı.

Zaferin Siyasi Sonuçları ve Mudanya Ateşkes Antlaşması

Büyük Taarruz’un askeri başarısı, işgalci güçleri masada Ankara Hükümeti’ne boyun eğmeye mecbur bıraktı. Özellikle İngiltere, Türk ordusunun Boğazlar’a doğru ilerlemesi karşısında çok büyük bir siyasi kriz yaşadı. İngiliz Başbakanı Lloyd George, bu büyük başarısızlığın ardından hükümetiyle birlikte istifa etmek zorunda kaldı.

Sonunda 11 Ekim 1922 tarihinde taraflar arasında tarihi Mudanya Ateşkes Antlaşması’nı imzaladılar. Bu antlaşmayla Doğu Trakya, İstanbul ve Boğazlar hiçbir savaş yapmadan diplomatik yolla işgalden kurtuldu. Dolayısıyla askeri zafer, yeni Türk devletinin uluslararası alandaki en büyük tapu senedi olan Lozan’a giden yolu açtı.

Sonuç Olarak Büyük Taarruz

Büyük Taarruz’u askeri lojistik ve stratejinin zirve noktası şeklinde görürler. Örneğin Sina Akşin gibi uzmanlar bu hassas süreci bir milletin makûs talihini kökten yıkan nihai devrim sayar. Oysa bazı dar popüler anlatılar bu zaferi sadece sıradan bir süvari hücumu gibi yorumlamayı tercih eder. Onlara göre bu büyük askeri başarı, dönemin küresel jeopolitik dengelerinin getirdiği basit bir sonuçtur.

Buna rağmen her iki akademik bakış açısı da ortak bir noktada buluşur. Çünkü Kocatepe’de bu sarsılmaz inanç gösterilmeseydi ne tam bağımsız bir cumhuriyet kurulabilir ne de Misak-ı Milli sınırları korunabilirdi. Nitekim bugünkü özgür devlet yapımız, o en karanlık günlerde “Ya İstiklal Ya Ölüm” diyerek düşmanı dize getiren sarsılmaz kurmay aklın mirasıdır.